URETEROSELE

Surunkali qaytalanuvchi infeksiyalar: Tez-tez kuzatiladigan sistit va piyelonefrit (isitma, titroq, beldagi og‘riq). Peshav chiqarishning buzilishi: Tez-tez va og‘riqli peshobga chiqish, siydik oqimining zaiflashishi yoki qiyinchilik bilan peshob qilish (agar ureterosele qovuq bo‘ynini to‘sib qo‘ysa). Siydik tutilishi: Peshob chiqmay qolishi (ayniqsa bolalarda to‘satdan kuzatilishi mumkin). Gematuriya: Siydikda qon paydo bo‘lishi. Qiz bolalarda o‘ziga xos belgi: Katta ureterosele siydik chiqarish kanalidan (uretradan) tashqariga chiqib, qizil rangli shish shaklida vizual ko‘rinib qolishi mumkin.

Tug‘ma rivojlanish nuqsoni: Homila hayotining 4–6 haftaligida siydik yo‘lining qovuqqa ulanadigan teshigi (Chov-qovuq segmenti) atrofidagi mushak to‘qimalarining noto‘g‘ri rivojlanishi yoki teshikning haddan tashqari torligi (stenozi). Ureterning ikki barobarlashishi: Ko‘pincha buyrakdan ikkita siydik yo‘li chiqsa, ulardan yuqoridagisi qovuqqa noto‘g‘ri joylashadi va ureterosele hosil qiladi. Ortirilgan ureterosele (kamdan-kam hollarda): Voyaga yetgan erkak va ayollarda siydik yo‘lining pastki qismiga tosh tiqilib qolishi yoki surunkali yallig‘lanish tufayli teshikning torayishi oqibatida rivojlanishi mumkin.

Gidronefroz va Ureterogidronefroz: Siydik yo‘li va buyrak jomining haddan tashqari kengayishi. Surunkali buyrak yetishmovchiligi (SBYe): Buyrak to‘qimalarining nobud bo‘lishi sababli tanada toksinlar yig‘ilishi. Urolitiaz: Siydik turib qolishi (staz) natijasida ureterosele ichida toshlar hosil bo‘lishi. Urosepsis: Infeksiyaning qonga o‘tib ketishi (hayot uchun o‘ta xavfli holat).

Yengil daraja: Siydik oqimi biroz qiyinlashgan, buyrak faoliyati buzilmagan. O‘rta daraja (Gidronefrotik o‘zgarish): Siydik to‘planishi natijasida siydik yo‘li (ureterogidronefroz) va buyrak jomi kengayib boradi. Og‘ir daraja: Buyrak to‘qimasi (parenximasi) siqilib, o‘z funksiyasini mutlaqo yo‘qotadi (atrofiya).

Ureteroseleni faqat jarrohlik (operativ) usulda davolash mumkin. Dori-darmonlar (antibiotiklar) faqatgina operatsiyadan oldin infeksiyani va yallig‘lanishni yo‘qotish uchun qo‘llaniladi. Jarrohlik usullari bemorning yoshi va buyrakning holatiga qarab tanlanadi: Endoskopik kesish (Disseksiya): Eng kam travmali (kam invaziv) usul. Sistoskop yordamida siydik yo‘li orqali kirilib, ureterosele devori lazer yoki elektro pichoq bilan kesiladi (teshiladi). Suyuqlik chiqib ketadi va siydik oqimi tiklanadi. Ushbu usul ko‘pincha qovuq ichidagi kichik ureteroselelarda qo‘llaniladi. Ureteroseleni kesib olib tashlash va ureterotsistoneostomiya: Agar ureterosele katta bo‘lsa, u ochiq yoki laparoskopik operatsiya orqali butunlay olib tashlanadi va siydik yo‘li qovuqqa qaytadan (relyuksga qarshi antirelyuks uslubda) tikiladi.Nefrektomiya yoki Gheminefrektomiya: Agar ureterosele sababli buyrak (yoki ikki barobarlashgan buyrakning yuqori qismi) butunlay nobud bo‘lgan va o‘z funksiyasini yo‘qotgan bo‘lsa, o‘sha yaroqsiz qism jarrohlik yo‘li bilan olib tashlanadi.

Ureterosele tug‘ma nuqson bo‘lganligi sababli, uning oldini oluvchi maxsus profilaktika mavjud emas. Biroq quyidagi choralar asoratlardan himoya qiladi: Antenatal skrining: Homiladorlik paytida ultratovush tekshiruvlarini (UZI) vaqtida o‘tkazish, bu nuqsonni bola tug‘ilmasdan oldin aniqlash imkonini beradi. Erta tashxis va urolog nazorati: Go‘daklarda va yosh bolalarda siydik yo‘li infeksiyalari (sababsiz isitma chiqishi) kuzatilsa, zudlik bilan buyrakni UZI qildirish shart.