Varikosel

Varikotsele ko‘pincha tasodifan topiladi: tibbiy ko‘rikda, harbiy komissariatda yoki er-xotin yarim yil-bir yil davomida farzand ko‘ra olmaganda. Ba’zilarni u yillar davomida bezovta qilmaydi, boshqalarda esa yorg‘oqda tortuvchi og‘riq paydo qiladi va spermogrammani yomonlashtiradi. Keling, varikotsele nima, nega u deyarli doim chap tomonda bo‘ladi, qanday aniqlanadi, qachon kuzatish yetarli, qachon operatsiya kerak va Toshkentda varikotseleni davolash qancha turishini ko‘rib chiqamiz.

Varikotsele nima

Varikotsele — moyakni o‘rab turuvchi va urug‘ tizimchasi tarkibida o‘tadigan uzumsimon chigal venalarining varikoz kengayishi. Me’yorda vena klapanlari qonni faqat yuqoriga, yurak tomon o‘tkazadi. Klapanlar uddalay olmasa, qon dimlanadi va teskari oqadi, venalar cho‘ziladi va buralib qoladi — paypaslaganda bu moyak ustidagi «chuvalchanglar xaltasi»ga o‘xshaydi. Qon dimlanishi moyak atrofidagi haroratni oshiradi va uning oziqlanishini buzadi, bu esa spermatozoidlar ishlab chiqarilishiga ta’sir qiladi. Varikotsele erkaklarning taxminan 15 foizida va bepushtlik bo‘yicha tekshiriladigan erkaklarning uchdan birida uchraydi.

Nega varikotsele chap tomonda bo‘ladi

80–90% hollarda varikotsele chap tomonlama bo‘ladi va bu anatomiya bilan izohlanadi. Chap moyak venasi o‘ngdagidan uzunroq va chap buyrak venasiga to‘g‘ri burchak ostida quyiladi, shuning uchun undagi qon bosimi yuqoriroq. Bundan tashqari, chap buyrak venasi aorta va yuqori charvi arteriyasi orasidan o‘tadi va siqilishi mumkin («yong‘oqchaqar effekti»). O‘ng vena pastki kovak venaga qiya quyiladi, undan oqim osonroq. Ikki tomonlama varikotsele kamroq uchraydi, faqat o‘ng tomonlama varikotsele esa qorin bo‘shlig‘ida oqimga to‘siq yo‘qligini tekshirish uchun sabab: bunda shifokor buyrak va qorin parda orti bo‘shlig‘i UTTsini tayinlashi mumkin.

Belgilari va darajalari

Ko‘pincha varikotsele o‘zini hech qanday namoyon qilmaydi. Belgilar bo‘lsa, ular quyidagilar:

• kechga yaqin, uzoq tik turgandan, sportdan, issiqdan keyin kuchayadigan va yotganda o‘tadigan yorg‘oqdagi tortuvchi, simillovchi og‘riq yoki og‘irlik;
• moyak ustida ko‘rinadigan yoki paypaslanadigan kengaygan venalar;
• varikotsele tomonidagi moyakning kichrayishi yoki yumshashi;
• homilador bo‘lishdagi qiyinchiliklar, spermogrammadagi o‘zgarishlar.

Subklinik varikotsele (faqat UTTda ko‘rinadi) va uchta klinik daraja ajratiladi: 1-darajada venalar faqat kuchanganda paypaslanadi, 2-darajada — tik turganda kuchanmasdan, 3-darajada — kengaygan venalar yorg‘oq terisi orqali ko‘zga ko‘rinadi.

Varikotsele diagnostikasi

Urolog yoki androlog qabulidan boshlanadi: shifokor yorg‘oqni tik turgan va yotgan holatda ko‘radi, kuchanishni so‘raydi (Valsalva sinamasi), moyaklar o‘lchami va konsistensiyasini solishtiradi. Asosiy tekshiruv — dopplerografiya bilan yorg‘oq UTTsi: u venalar diametri, qonning teskari oqimi va moyaklar hajmini ko‘rsatadi. Farzand rejalashtirayotgan erkaklarga spermogramma (JSST bo‘yicha, Kryuger morfologiyasi bilan) va kerak bo‘lsa MAR-test; ko‘rsatma bo‘yicha — gormonlar: testosteron, FSG, LG tayinlanadi.

Varikotseleni davolash kerakmi

Har bir varikotseleni operatsiya qilish shart emas. Agar venalar biroz kengaygan, hech narsa og‘rimayotgan, moyaklar bir xil o‘lchamda, spermogramma esa me’yorda bo‘lsa, odatda urolog kuzatuvi yetarli: 1–2 yilda bir marta ko‘rik, UTT va kerak bo‘lsa spermogramma. Varikotseleni «yo‘qotadigan» tabletka yoki malhamlar mavjud emas: venotoniklar va og‘riqsizlantiruvchilar faqat noqulaylikni kamaytirishi mumkin. Qo‘llab-quvvatlovchi ichki kiyim kiyish, qizib ketish va uzoq tik turishdan voz kechish belgilarni yengillashtiradi, lekin venalarni toraytirmaydi.

Davolash — ya’ni operatsiya — quyidagi hollarda tavsiya etiladi:

• varikotsele paypaslanadi va juftlikda bepushtlik yoki spermogramma yomonlashuvi bor;
• hayotga xalal beradigan doimiy og‘riq bor;
• o‘smirda varikotsele tomonidagi moyak o‘sishdan sezilarli orqada qolmoqda;
• rivojlanib borayotgan 2–3-darajali varikotsele.

Varikotsele qanday davolanadi: operatsiya usullari

Har qanday operatsiyaning maqsadi — qon sog‘lom tomirlar orqali oqishi uchun kengaygan venalar bo‘ylab teskari qon oqimini to‘sish. Ivanissevich operatsiyasi (chov sohasidan yuqorida moyak venasini ochiq bog‘lash), mikrojarrohlik subingvinal varikotselektomiya (kichik kesik orqali mikroskop ostida, arteriya va limfa tomirlarini saqlagan holda), laparoskopik operatsiya va rentgenendovaskulyar embolizatsiya qo‘llaniladi. Mikrojarrohlik usuli «oltin standart» hisoblanadi: unda qaytalanish va moyak istisqosi xavfi eng past. Har bir operatsiya qanday o‘tishi va qaysi usulni tanlash haqida batafsil — «Varikotsele operatsiyasi» sahifasida.

Toshkentda varikotseleni davolash narxlari

Clindoc’dagi klinikalar narxlari, 2026-yil oktyabr holatiga:

Urolog-androlog konsultatsiyasi — 115 000 so‘mdan.

Varikotsele va bepushtlik

Varikotsele — erkak bepushtligining bartaraf etish mumkin bo‘lgan eng ko‘p uchraydigan sababi. Operatsiyadan keyin ko‘plab erkaklarda spermogramma yaxshilanadi, lekin darhol emas: spermatozoidlarning yetilish sikli taxminan 74 kun davom etadi, shuning uchun natija 3–6 oydan keyin baholanadi. Agar ayolda o‘z bepushtlik omillari bo‘lsa yoki yoshi 35 dan katta bo‘lsa, davolash rejasini urolog-androlog va reproduktolog birgalikda muhokama qilgani ma’qul.

O‘smirlarda varikotsele

Varikotsele ko‘pincha 10–15 yoshda, faol o‘sish davrida paydo bo‘ladi. O‘smirlarda asosiysi — moyaklar o‘lchamini kuzatish: agar varikotsele tomonidagi moyak o‘sishda 20% va undan ko‘p orqada qolsa yoki og‘riq bo‘lsa, operatsiya odatda kechiktirilmaydi. Toshkentda bolalar va o‘smirlarni Pediatriya ITI bolalar jarrohlari va urologlari operatsiya qiladi.

Qaysi shifokorga murojaat qilish kerak

Varikotseleni urolog yoki androlog, bolalarda — bolalar jarrohi yoki bolalar urologi davolaydi. Clindoc’da, masalan, Mahmudov A’zamjon Talatovich (androlog, tibbiyot fanlari doktori, Medion 24/7), Abdumajidov Alisher Abdulxayevich (oliy toifali jarroh-urolog, Medion Family Hospital) va Isroilov Abror Odiljanovich (androlog-urolog, tibbiyot fanlari nomzodi, CENTROMED) qabul qiladi. Sahifaning pastida — Toshkentdagi varikotsele bilan shug‘ullanadigan barcha urolog va androloglar: tajriba, sharhlar va qabul narxini solishtiring va onlayn bepul yoziling. Qabulga, agar bo‘lsa, UTT va spermogramma natijalarini olib keling.

Shuningdek o‘qing: Toshkentda varikotsele: qachon operatsiya kerak, narxlar va tiklanish