Muallif: Matkuliev O‘tkirbek Ismailovich — jarroh, gastroenterolog, endokrin jarroh, tibbiyot fanlari doktori, 27 yillik tajriba. «Gippokrat» klinikasi, Toshkent.

«Doktor, operatsiyasiz iloji yo‘qmi?» — UTTda o‘t pufagida tosh topilganda odamlar birinchi bo‘lib shuni so‘raydi. Savol o‘rinli. Quyida oddiy tilda tushuntiramiz: operatsiya qachon haqiqatan kerak, hozir u qanday qilinadi, Toshkent klinikalarida qancha turadi va hammasi xotirjam o‘tishi uchun qanday tayyorlanish kerak.

O‘t pufagi nima va toshlar qayerdan paydo bo‘ladi

O‘t pufagi — jigar ostidagi kichik «xaltacha». Unda yog‘li ovqatni hazm qilishga yordam beradigan o‘t yig‘iladi. O‘t turib qolsa yoki tarkibi o‘zgarsa, pufakda toshlar hosil bo‘ladi. Bu o‘t-tosh kasalligi — qorindagi rejali operatsiyalarning eng ko‘p uchraydigan sabablaridan biri.

Toshlar ko‘proq 40 yoshdan oshgan ayollarda, ortiqcha vaznli, qandli diabetli odamlarda, keskin ozgandan keyin va tartibsiz, yog‘li ovqatlanadiganlarda uchraydi. Lekin yoshlarda va hatto bolalarda ham bo‘ladi.

Toshlar o‘zini qanday bildiradi

o‘ng qovurg‘a ostida, ayniqsa yog‘li, qovurilgan ovqatdan keyin to‘mtoq yoki o‘tkir og‘riq;
og‘izda achchiq ta’m, ko‘ngil aynishi, o‘t bilan qusish;
qorinda og‘irlik va dam bo‘lish;
o‘ng kurak yoki yelkaga beradigan tungi og‘riq xuruji (bu o‘t sanchig‘i);
teri va ko‘z oqining sarg‘ayishi, siydikning to‘q rangi — bu o‘sha kuniyoq shifokorga borish uchun sabab.

Ko‘pchilikda toshlar yillab «jim» turadi va UTTda tasodifan topiladi. Bu ularni unutish mumkin degani emas — lekin ertaga kesish kerak degani ham emas.

Operatsiya qachon kerak, qachon kuzatish mumkin

Odatda operatsiya tavsiya qilinadi, agar:

o‘t sanchig‘i xurujlari bo‘lgan bo‘lsa — ular deyarli har doim takrorlanadi va har biri yallig‘lanish bilan tugashi mumkin;
o‘tkir yoki surunkali kalkulyoz xoletsistit (toshlar fonida pufak yallig‘lanishi) rivojlangan bo‘lsa;
toshlar katta (2–3 sm dan ortiq) yoki pufak ular bilan to‘la bo‘lsa;
o‘t pufagida 1 sm dan katta poliplar bo‘lsa;
tosh o‘t yo‘liga tushib, sariqlik yoki pankreatit keltirib chiqargan bo‘lsa.

Toshlar mayda va bezovta qilmasa, shifokor kuzatish va yiliga bir marta UTT taklif qilishi mumkin. Toshni «eritadigan» tabletkalar esa kamdan-kam va faqat mayda toshlarning ma’lum turida yordam beradi — kasallik zo‘rayib borayotganda ularga yillarni sarflamang.

Hozir operatsiya qanday qilinadi: laparoskopiya

Bugun qoringa katta kesma deyarli qilinmaydi. Standart — laparoskopik xoletsistektomiya: jarroh 0,5–1 sm li 3–4 ta teshik qiladi, kamera va ingichka asboblarni kiritadi va pufakni toshlar bilan birga olib tashlaydi. Operatsiya umumiy narkoz ostida o‘tadi va odatda 40–90 daqiqa davom etadi.

Nega faqat toshlar emas, butun pufak olib tashlanadi? Chunki toshlar aynan unda hosil bo‘ladi: pufak qoldirilsa, ular deyarli albatta qayta paydo bo‘ladi.

Toshkent klinikalarida yana quyidagi variantlar bor:

mini-kirish orqali xoletsistektomiya — laparoskopiya biror sababga ko‘ra mos kelmaganda 3–5 sm li kichik kesma orqali;
ERXPG — o‘t yo‘llaridan toshlarni kesmasiz, og‘iz orqali endoskopik olib tashlash;
bolalardagi operatsiyalar — ularni bolalar jarrohlari o‘tkazadi.

Toshkentda o‘t pufagini olib tashlash qancha turadi

Quyidagi narxlar — Clindoc’dagi klinikalarning 2026-yil oktabr holatidagi amaldagi narxlari. Yakuniy narx paketga nima kirishiga (tahlillar, narkoz, palata, dorilar) bog‘liq, shuning uchun yozilishda aniqlang.

Operatsiya	Klinika	Narx
Laparoskopik xoletsistektomiya	Saba Darmon klinikasi	1 192 400 so‘m
Laparoskopik xoletsistektomiya	Turakulov nomidagi Respublika endokrinologiya markazi	1 192 400 so‘m
Laparoskopik xoletsistektomiya	Medion Family Hospital	7 200 000 so‘m
Laparoskopik xoletsistektomiya	«Gippokrat» klinikasi	8 800 000 so‘m
Mini-kirish orqali xoletsistektomiya (surunkali xoletsistit)	Medion Family Hospital	5 900 000 so‘m
Mini-kirish orqali xoletsistektomiya (o‘tkir xoletsistit)	Medion Family Hospital	7 100 000 so‘m
O‘t yo‘llaridan toshlarni endoskopik olish (ERXPG)	«Gippokrat» klinikasi	3 500 000 so‘m
O‘t yo‘llaridan toshlarni olib tashlash	«Gippokrat» klinikasi	4 800 000 so‘mdan
Bolalarda laparoskopik xoletsistektomiya	Pediatriya ITI	4 500 000 so‘mdan

Nega narxlar bunchalik farq qiladi? Xususiy klinikalarda narxga odatda palatada yotish, narkoz va sarf materiallari kiradi, davlat markazlarida esa xizmatlarning bir qismi alohida to‘lanadi. Klinikadan narxga aynan nima kirishini so‘rang — shunda halol solishtirasiz.

Barcha klinikalarni ko‘rish va yozilish: Toshkentda laparoskopik xoletsistektomiya.

Operatsiyaga qanday tayyorlanish kerak

Tekshiruv: qorin bo‘shlig‘i UTT, qon umumiy tahlili, siydik umumiy tahlili, bioximiya (bilirubin, ALT, AST, glyukoza), koagulogramma, qon guruhi va rezus, gepatit va OIV tahlillari, EKG, terapevt ko‘rigi.
Dorilar: qonni suyultiradigan yoki diabet dorilarini ichsangiz — jarrohga oldindan albatta ayting.
Bir kun oldin: yengil kechki ovqat, yarim tundan keyin ovqat yemang va suv ichmang.
O‘zingiz bilan: pasport, tahlil natijalari, qulay kiyim, buyurilgan bo‘lsa kompression paypoq.

Tiklanish: operatsiyadan keyin nimani kutish kerak

Laparoskopiyadan keyin operatsiya kuni kechqurunoq turib yurish mumkin. Odatda 1–2 kunda uyga javob beriladi. Teshiklar o‘rtacha og‘riydi, birinchi kunlari yelka zirqirashi mumkin — bu operatsiyada ishlatiladigan gazdan va o‘tib ketadi.

ko‘pchilik ofis ishiga 7–10 kunda qaytadi;
og‘ir narsa (3–5 kg dan ortiq) ko‘tarish va qorin mashqlari bir oycha mumkin emas;
ovqatlanish — tez-tez, kichik porsiyalarda, birinchi haftalarda yog‘li, qovurilgan va achchiqsiz.

O‘t pufagisiz yashash mumkinmi

Ha, va to‘laqonli. Jigar o‘t ishlab chiqarishda davom etadi, u shunchaki ichakka porsiyalab emas, doimiy tushadi. Dastlab organizm ko‘nikadi: yog‘li ovqatdan keyin ich yumshashi mumkin. Bir necha oydan keyin ko‘pchilik deyarli xohlagan narsasini yeydi — albatta, yog‘lini suiiste’mol qilmasdan.

Qaysi shifokor kerak

Boshlash uchun gastroenterolog yoki jarrohga borish mumkin: shifokor UTT va tahlillarni ko‘rib, operatsiya hozir kerakmi-yo‘qmi aytadi. Operatsiyani jarroh qiladi. Qarordan shubhalansangiz — ikkinchi fikr uchun boshqa shifokorga borish normal.

Masalan, «Gippokrat» klinikasida Matkuliev O‘tkirbek Ismailovich (t.f.d., 27 yillik tajriba) va Abduganiev Jamshid Abduganievich (oliy toifali shifokor, jarroh-gastroenterolog) maslahat beradi va operatsiya qiladi. O‘t pufagida toshi bor bolalarni Pediatriya ITIda bolalar jarrohlari Yodgorov Jamshid Ilhomovich va Abdullaev Quddus Eshqurbonovich ko‘radi.

Qisqacha

O‘t pufagidagi toshlar o‘zi ketmaydi, xurujlar esa odatda takrorlanadi.
Og‘riq yoki yallig‘lanish bo‘lgan bo‘lsa — operatsiyani tez yordamda emas, rejali qilgan ma’qul.
Laparoskopiya — 3–4 ta teshik, 1–2 kunda uyga, bir haftada ishga.
Toshkentda narxlar — 1,2 dan 8,8 mln so‘mgacha; paketga nima kirishini solishtiring.

Jarrohga yoki operatsiyaga Clindoc orqali bepul yozilish mumkin — onlayn yoki +998 99 886-39-93 telefoni orqali.

Maqola tanishtirish uchun mo‘ljallangan. Operatsiya haqidagi qarorni shifokor ko‘rik va tekshiruvdan keyin qabul qiladi.